اسفنج ها ساده ترین متازوها  یا حیوانات پرسلولی هستند و به عبارت دیگر پست ترین و یا ابتدائی ترین جانواران پرسلولی اند، بطور کلی محیط زیست آنها آبی و غالبا دریایی بودند و به جسم خارجی متصل بوده اند. بدن آنها شبیه یک کیسه توخالی است که در قاعده  به وسیله یک پایه و یا بدون پایه به جسمی متصل شده است، دیواره آن پر از سوراخ های ریز است و از این جهت به آنها Porifera (دارای سوراخ) می گویند. حفره میانی را اسپونگوسل گویند که خود از بالا توسط منفذی به نام اسکولوم (دهانه) به خارج باز می شود، اسپونگوسل در برخی از اسفنج ها بزرگ و عمیق و در برخی دیگر  کوچک و کم عمق است. از نظر شکلی بسیار متفاوتند و ممکن است به اشکال مختلف استوانه ای، منشوری، کروی، مخروطی، گلدانی شکل، دیسکی شکل و .. دیده می شود. برخی از آنها دارای پایه کوتاه یا بلند هستند. شکل حیوان در برخی ثابت و در برخی دیگر ممکن است متغیر باشد. ابعاد آن غالبا بین ۱ میلی متر تا ۲ متر در قطر و ارتفاع تغییر می کند. اسفنج های عهد حاضر اکثرا خاکستری رنگ و یا خرمایی کم رنگ دیده می شوند اما گاهی به رنگ های قرمز روشن، آبی، بنفش و سیاه دیده شده اند.

اسفنج ها متازوآهایی هشتند که به حالت ثابت زیست نموده و دارای اسکلت داخلی کلیسیتی یا سیلیسی می باشند، پدیده های جانشینی مانند سیلیسی شدن و کلیسیتی شدن تا حدودی تشخیص انواع فسیل های آهکی اسفنج ها را از اسفنج های سیلیسی مشکل می نماید.

بطور کلی اسفنج ها در دریاها (آبهای شور) و یا آب های شیرین زندگی می کنند و همچنین در کف دریاهای کنونی زمین، چون جانوارانی ثابت هستند به اجسام سخت احتیاج دارند، بنابراین تجمع آنها در حوضچه هایی که کف آن از قلوه سنگ، تخته سنگ، ریگ و شن و ماسه پوشیده شده است بیشتر است.

در آبهای نیم کره ی جنوبی گسترش بیشتری داشته و در حقیقت در تمام آب های نیم کره ی جنوبی به عمق ۱۰۰ تا ۵۰۰ متری سکونت دارند و این موضوع به علت حرکت  کوههای یخچالی است که به طور دائم به اقیانوس وارد می شوند و شرایط لازم را برای زیستن اسفنج ها فراهم می سازند. اسفنج های آهکی در اعماق کم و اسفنج های سیلیسی در اعماق زیاد زندگی می کنند. اسفنج ها دارای اسپیکول های چهار محوری و شاخی سیلیسی هم در اعمق کم و هم در اعماق زیاد زندگی می کنند. بررسی های کنونی نشان داده است که بعضی از اسفنج ها تا عمق ۶۰۰۰ متری دریا میتوانند زندگی کنند. این قبیل اسفنج ها دارای تیغه های درازی نظیر خارداران هستند و شکل آنها نیز کشیده است.